به همت معاونت تحقیقات و فناوری صورت گرفت؛
برگزاری نشست خبری ترجمان دانش از سری نشستهای خبری ترجمان دانش
این نشست در راستای چرخه انتقال دانش و پاسخ به برنامه ارزشیابی وزارت بهداشت در زمینه فعالیتهای ترجمان دانش دانشگاههای علوم پزشکی برگزار گردید. در این برنامه، ۱۰ درصد از طرحهای پژوهشی خاتمهیافته سال ۱۴۰۴ دانشگاه انتخاب و نتایج آنها به صورت عمومی منتشر شد.
به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تبریز، نشست خبری ترجمان دانش روز یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۴ با هدف ارائه نتایج ۱۳ طرح پژوهشی پایانیافته در محل مرکز نوآوری و شتابدهی سلامت دانشگاه برگزار شد.
دکتر وحیده زارع، مدیر اطلاعرسانی پزشکی و منابع علمی دانشگاه، ضمن خیرمقدم به شرکتکنندگان، بر اهمیت برگزاری نشستهای خبری با حضور اصحاب رسانه تاکید کرد و گفت: «انعکاس نتایج تحقیقات علمی برای عموم مردم، گامی موثر در جهت ارتقاء سلامت جامعه و توسعه علمی کشور است.
این نشست با حضور نمایندگان مدیریت روابط عمومی دانشگاه، اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، کارشناسان حوزه سلامت و جمعی از خبرنگاران برگزار شد و نتایج حاصل از ۱۳ طرح تحقیقاتی در حوزههای مختلف سلامت، بهداشت و درمان تشریح گردید.
هدف اصلی این نشست، تقویت ارتباط میان دانشگاه و جامعه، و تسهیل در بهرهبرداری از یافتههای علمی در سیاستگذاریها و خدمات سلامت عنوان شده است.
در این نشست نتایج 13 طرح از طرحهای پایان یافته دانشگاه علوم پزشکی تبریز تشریح شد:
بررسی مصرف منطقی داروهای کاهنده چربی خون در جمعیت کوهورت آذر
به گزارش دکتر افشین قرهخانی، پژوهشگر حوزه داروسازی بالینی، نتایج مطالعهای در جمعیت کوهورت آذربایجان نشان داد که بیش از ۶۱ درصد از شرکتکنندگان داروهای کاهنده چربی خون را به شکل غیرمنطقی مصرف میکنند. این داروها که نقش حیاتی در پیشگیری از بیماریهای قلبی-عروقی دارند، در صورت مصرف نادرست میتوانند اثربخشی خود را از دست داده و حتی منجر به عوارض جانبی شوند. دکتر قرهخانی تاکید کرد: «مصرف دارو باید بر اساس گایدلاینهای معتبر نظیر AHA/ACC و CCS 2021 باشد. استفاده غیرمنطقی نهتنها سلامت بیمار را تهدید میکند، بلکه بار مالی مضاعفی نیز بر سیستم درمانی تحمیل مینماید.» وی افزود: «ضروری است در مطالعات آتی، دلایل مراجعه نکردن بیماران به پزشک متخصص و علل مصرف نادرست داروها بررسی شود. همچنین اجرای پروتکلهای استاندارد در تجویز و مصرف داروها باید در اولویت قرار گیرد.»
روند تصادفات رانندگی و عوامل موثر بر آن در رینگ هدایتی اطراف کلانشهر تبریز طی سال های 1390-1400
دکتر مصطفی بافنده، متخصص طب اورژانس، در گزارشی از نتایج یک مطالعه میدانی در شهر تبریز اعلام کرد: «بررسی تصادفات رانندگی در رینگ کامل شهری تبریز شامل بزرگراههای شهید کسایی، پاسداران، دیزلآباد، جاده سنتو و جاده فرودگاه طی سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲ نشان داد که شدت آسیبها و میزان مرگومیر در صحنه حادثه در این مناطق بهمراتب بیشتر از تصادفات خارج از محدوده بزرگراههاست.» وی افزود: «با توجه به نقش حیاتی زمان رسیدن اورژانس بر نتیجه ماموریتها، ایجاد پایگاههای جدید اورژانس پیشبیمارستانی در داخل شهر تبریز ضروری است. همچنین آموزش عمومی از طریق رسانهها و ارتقاء فرهنگ رانندگی ایمن در بزرگراههای شهری باید در اولویت برنامههای ایمنی شهری قرار گیرد.» دکتر مصطفی بافنده، تاکید کرد که این یافتهها میتواند مبنای تصمیمگیریهای کلان در حوزه حملونقل، سلامت و مدیریت بحران شهری باشد.
بررسی دانش، نگرش و عملکرد ارائه کنندگان خدمات سلامت در خصوص بیماری دنگی در استان آذربایجان شرقی
دکتر مدینه عباسی، متخصص بیماریهای عفونی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در نشست خبری امروز با تاکید بر اهمیت بیماری دنگی بهعنوان یکی از تهدیدات نوظهور سلامت عمومی، اعلام کرد: «بیماری دنگی اکنون بهعنوان مهمترین بیماری آربوویروسی جهان شناخته میشود و قریب به نیمی از جمعیت کره زمین در معرض خطر ابتلا قرار دارند. متاسفانه در سالهای اخیر، شاهد طغیانهای متعدد این بیماری در منطقه مدیترانه شرقی، کشورهای آمریکای جنوبی و آسیای جنوب شرقی بودهایم.» وی افزود: «دو گونه پشه ناقل این بیماری، Aedes aegypti و Aedes albopictus، در سواحل جنوبی و شمالی کشور شناسایی شدهاند و با توجه به جابجاییهای گسترده کالا و وسایط نقلیه، احتمال گسترش این ناقلین به سایر نقاط کشور در آیندهای نزدیک بعید نیست.» دکتر عباسی با اشاره به نتایج یک پژوهش در استان آذربایجان شرقی گفت: «سطح دانش، نگرش و عملکرد کارکنان بهداشت و درمان در بخشهای دولتی و خصوصی نسبت به بیماری دنگی بسیار پایین است. این موضوع زنگ خطری جدی برای نظام سلامت کشور محسوب میشود.» وی در پایان تاکید کرد: «وزارت بهداشت باید در اسرع وقت برنامههای آموزشی هدفمند و مراقبت تلفیقی را در دستور کار قرار دهد تا آمادگی نظام سلامت در برابر این بیماری افزایش یابد. ارتقاء سطح آگاهی و توانمندی کارکنان بهداشت و درمان در تمامی سطوح، یک ضرورت فوری و اجتنابناپذیر است.»
بررسی تاثیر برنامه آموزشی ارتقا رفتار ایمن عابرین پیاده بر رفتار ترافیکی مراقبین سلامت شهرستان تبریز
دکتر فاطمه باختری، معاون آموزشی گروه سلامت و ترافیک، در نشست خبری در خصوص «ایمنی ترافیک و سلامت عمومی» با تاکید بر نقش کلیدی مراقبین سلامت در آموزش رفتارهای ایمن، اظهار داشت: «مراقبین سلامت یکی از ارکان مهم آموزش رفتارهای سالم در جامعه هستند. این گروه با ارتباط مستقیم با اقشار مختلف، از جمله دانشآموزان، خانوادهها و گروههای آسیبپذیر، میتوانند نقش موثری در ارتقای فرهنگ ایمنی ایفا کنند.» وی افزود: «آموزش رفتارهای ترافیکی ایمن به مراقبین سلامت، بهویژه در زمینه عبور ایمن عابرین پیاده، میتواند منجر به کاهش چشمگیر تصادفات و مرگومیر ناشی از حوادث رانندگی شود. با توجه به اینکه تصادفات دومین عامل مرگ در کشور هستند، این آموزشها از اهمیت حیاتی برخوردارند.» دکتر باختری همچنین خاطرنشان کرد: «افزایش دانش و نگرش مراقبین سلامت در حوزه ایمنی ترافیک، نهتنها موجب ارتقاء رفتارهای ایمن در خود آنان میشود، بلکه بهعنوان الگوهای رفتاری در جامعه، میتوانند تاثیرات گستردهای در کاهش آسیبهای ترافیکی داشته باشند.» وی در پایان بر لزوم طراحی و اجرای برنامههای آموزشی هدفمند در سطح ملی تاکید کرد و خواستار همکاری همهجانبه نهادهای مرتبط با سلامت و حملونقل برای تحقق این هدف شد.
عوامل رفتاری مرتبط با چاقی و ارتباط آن با سواد سلامت دانش آموزان دختر وسواد تغذیه ای مادران آنان در مدارس مقطع متوسطه شهر تبریز
دکتر مینا حسینزاده، مدیر گروه بهداشت جامعه، در خصوص بررسی چالشهای سلامت نوجوانان، نتایج یک مطالعه مهم در مدارس متوسطه شهر تبریز را ارائه کرد و گفت: «هدف این مطالعه، بررسی عوامل رفتاری مرتبط با چاقی در دانشآموزان دختر و ارتباط آن با سواد سلامت آنان و سواد تغذیهای مادرانشان بود. یافتهها نشان داد که عوامل رفتاری مرتبط با چاقی در این گروه بالا بوده، برخی از ابعاد سواد سلامت در دانشآموزان پایین و سواد تغذیهای مادران نیز ناکافی بوده است.» وی افزود: «اگرچه ارتباط آماری معناداری بین این متغیرها مشاهده نشد، اما وضعیت موجود نشاندهنده نیاز فوری به مداخلات آموزشی در سطح خانواده و مدرسه است. پایین بودن سواد سلامت نوجوانان و ضعف دانش تغذیهای مادران، میتواند زمینهساز تشدید رفتارهای ناسالم و افزایش خطر چاقی در این گروه سنی شود.» دکتر حسینزاده با تاکید بر نقش کلیدی پرستاران مدارس خاطرنشان کرد: «پرستاران میتوانند با برگزاری کلاسهای آموزشی برای دانشآموزان و مادرانشان در زمینه سواد سلامت و تغذیه، نقش موثری در ارتقاء آگاهی و اصلاح رفتارهای تغذیهای ایفا کنند. این اقدام میتواند گامی موثر در پیشگیری و کنترل چاقی نوجوانان باشد.»
طرح تحقیقاتی بررسی وضعیت روشهای تدریس بکارگرفته شده در آموزش کتابداری و اطلاعرسانی در ایران و تعیین روشهای کاربردی از دیدگاه مدرسین رشته
دکتر وحیده زارع با اجرای یک طرح تحقیقاتی جامع، به بررسی وضعیت روشهای تدریس در آموزش رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی در ایران پرداخت. این پژوهش با هدف شناسایی روشهای تدریس رایج و تعیین شیوههای کاربردی از دیدگاه مدرسین این رشته انجام شد.
دکتر وحیده زارع اعلام کرد: «نتایج مطالعهای جامع با مشارکت اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت و متخصصان آموزش عالی نشان داد که برای تربیت متخصصان توانمند در علوم پزشکی، باید از روشهای سنتی فاصله گرفت و به سمت آموزش فعال، کلاس معکوس و یادگیری مبتنی بر مسئله حرکت کرد. این پژوهش منجر به تدوین شش سیاست کلیدی در آموزش پزشکی شد که در بازنگری برنامه درسی رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی نیز مورد استفاده قرار گرفته است. امیدوارم این نتایج مسیر روشنی برای ارتقای کیفیت آموزش در کشور فراهم کند.»
مقایسه نقاط پر خطر حوادث ترافیکی در کلانشهر تبریز در سال های-1400-1399
دکتر فرزاد رحمانی اعلام کرد: «بر اساس دادههای ثبتشده در سیستم اتوماسیون اورژانس پیش بیمارستانی تبریز، مناطق غربی شهر از جمله جاده سنتو–میدان راهآهن و جاده دیزلآباد در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ جزو نقاط پرحادثه ترافیکی بودهاند. پایگاههای اورژانس این نواحی بیشترین تعداد ماموریت را داشتهاند. توجه ویژه به گروههای سنی آسیبپذیر، اصلاح نقاط حادثهخیز، و تجهیز مراکز درمانی برای مدیریت بیماران ترومایی از اولویتهای مهم در کاهش مورتالیتی ناشی از حوادث ترافیکی است.»
بررسی تاثیر مکمل روغن گل مغربی بر روی نتایج باروری در زنان نابارور تحت درمان با IVF : کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده سه سوکور
دکتر عزیزه فرشباف، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، اعلام کرد: «در یک کارآزمایی بالینی تصادفی، کنترلشده و سهسوکور که از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ در درمانگاههای ناباروری دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شد، تاثیر مکمل گیاهی روغن گل مغربی بر موفقیت درمان IVF مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه، ۸۴ زن نابارور کاندید IVF با رعایت معیارهای ورود و خروج، به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه مداخله روزانه سه عدد کپسول روغن گل مغربی حاوی ۱۳٪ گامالینولنیک اسید و ۷۲٪ لینولئیک اسید دریافت کرد و گروه کنترل دارونمای مشابه را مصرف نمود.»
وی افزود: «نتایج نشان داد که میزان لانهگزینی و تست مثبت حاملگی در گروه دریافتکننده مکمل گل مغربی بهطور معنیداری بیشتر از گروه کنترل بود. این یافتهها نشان میدهد که استفاده از این مکمل گیاهی، بهعنوان دارویی مقرونبهصرفه، کمعارضه و موثر، میتواند در پیشگیری از شکست لانهگزینی جنین و کمک به درمان ناباروری زنان تحت IVF نقش مهمی ایفا کند.»
دکتر فرشباف در پایان تاکید کرد: «با توجه به اثربخشی این مکمل، پیشنهاد میشود تحقیقات بیشتری در زمینه دوز مناسب، مدت مصرف و تاثیر آن بر سایر شاخصهای باروری انجام گیرد تا بتوان از آن بهعنوان بخشی از پروتکل درمان ناباروری بهرهبرداری کرد.»
بومی سازی و اجرای راهنمای بالینی مراقبت از مادر و نوزاد جهت خوشایندسازی دوره پس از زایمان سازمان بهداشت جهانی
دکتر مژگان میرغفوروند، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، اعلام کرد: «در مطالعهای که با هدف ارتقای مراقبتهای پس از زایمان انجام شد، راهنمای بالینی سازمان بهداشت جهانی در دو مرحله بومیسازی و اجرا گردید. در مرحله نخست، راهنمای مراقبت از مادر و نوزاد و خوشایندسازی دوره پس از زایمان با شرایط بومی کشور تطبیق داده شد. این راهنما شامل ۶۶ توصیه بالینی در محورهای مراقبتی، پیشگیری، درمانی، آموزشی و ارتقای سیستم بود که ۴۹ مورد از سازمان جهانی بهداشت و ۱۷ مورد از راهنمای NICE استخراج شدهاند.»
وی افزود: «در مرحله دوم، این توصیهها در قالب یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترلشده بر روی مادران و نوزادان اجرا شد. نتایج نشان داد که مراقبتهای مبتنی بر راهنمای بالینی منجر به افزایش تغذیه با شیر مادر، افزایش استفاده از روشهای کنترل موالید، و رضایت بیشتر مادران از آموزشهای ارائهشده گردید.»
دکتر میرغفوروند تاکید کرد: «راهنمای بالینی بومیسازیشده در اختیار سیاستگذاران و برنامهریزان قرار گرفته تا زمینه اجرای کامل آن فراهم شود. این اقدام میتواند گامی موثر در ارتقای کیفیت مراقبتهای پس از زایمان و بهبود تجربه مادران در کشور باشد.»
بهبود سریع زخم توسط اسکفولدهای نانوالیافی PU/PCEC/CS الکتروریسی شده با فتودینامیک تراپی ضد میکروبی فعال شده با لیزر
دکتر رضا رهبر قاضی، پژوهشگر حوزه مهندسی بافت و درمانهای نوین پوستی، اعلام کرد: «در سالهای اخیر، تولید داربستهای زیستی مناسب برای درمان انواع بیماریهای پوستی به یکی از اولویتهای مهم در حوزه بالین تبدیل شده است. در مطالعهای که اخیراً انجام دادیم، داربستهای نانوفیبری بر پایه پلیاورتان و حاوی ماده حساس به نور پورفیرین، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که این داربستها فاقد اثرات سمی برای سلولها بوده و از ایمنی مناسبی برخوردارند.»
وی افزود: «این داربستها به دلیل خواص ضدباکتریایی موثر، نهتنها روند ترمیم زخمهای پوستی را تسریع میکنند، بلکه از بروز عفونتهای باکتریایی همزمان پس از پیوند نیز جلوگیری مینمایند. در مدل حیوانی موش صحرایی، اثربخشی این داربستها در بهبود زخمهای عمیق جلدی و سوختگیها بهطور قابل توجهی مشاهده شد.»
دکتر رهبر قاضی تاکید کرد: «داربستهای مبتنی بر ترکیبات پورفیرین با ساختار نانوفیبری را میتوان به عنوان بستر کمکی در درمان زخمهای مزمن، سوختگیها و آسیبهای پوستی مورد استفاده قرار داد. این یافتهها میتواند مسیر تازهای برای توسعه درمانهای نوین و مقرونبهصرفه در حوزه ترمیم بافت پوست فراهم کند.»
بررسی بار بیماری های منتسب به شاخص توده بدنی بالا در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹
دکتر سعید صفیری اعلام کرد: «در مطالعهای با استفاده از دادههای جهانی، بار بیماریهای منتسب به اضافه وزن و چاقی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ بررسی شد. در سال ۲۰۱۹، بیش از ۵۳۸ هزار مرگ و ۱۷.۹ میلیون سال زندگی همراه با ناتوانی (دالی) به اضافه وزن نسبت داده شد. بیشترین بار بیماری در گروه سنی ۶۰ تا ۶۴ سال و در کشور مصر مشاهده شد. این یافتهها نشان میدهد که اقدامات بهداشت عمومی باید بر مداخلات پیشگیرانه و کنترل وزن متمرکز شوند.»
اثرات سماق بر ریسک فاکتورهای قلبی-عروقی در بزرگسالان- یک فرا تحلیل از مطالعات کارآزمایی بالینی
دکتر مهدیه عباسعلیزاد فرهنگی اعلام کرد: «در یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز از ۱۶ مطالعه بالینی، تاثیر مکمل سماق بر عوامل خطر قلبیعروقی در بزرگسالان بررسی شد. نتایج نشان داد مصرف سماق موجب کاهش قند خون ناشتا، هموگلوبین A1c، چربیهای خون، فشار خون دیاستولیک و شاخص توده بدنی شده و سطح کلسترول مفید HDL را افزایش میدهد. این یافتهها نشان میدهد سماق میتواند نقش حفاظتی و درمانی در پیشگیری از بیماریهای قلبیعروقی ایفا کند.»
برآورد پروفایل سلامت در رانندگان تاکسی شهر تبریز- ۱۳۹۸
دکتر محمد سعادتی اعلام کرد: «در مطالعهای با مشارکت ۴۰۰ راننده تاکسی فعال در تبریز، مشخص شد بیش از نیمی از آنان دارای اضافه وزن یا چاقی هستند و ۳۰ درصد مبتلا به پرفشاری خوناند. همچنین ۱۲ درصد بهطور همزمان با دیابت، فشار خون و چربی خون بالا مواجهاند. تنها ۳۰ درصد کیفیت خواب خوبی داشتند. این یافتهها ضرورت توجه به سلامت جسمی و روانی رانندگان تاکسی را نشان میدهد. ایجاد ایستگاههای سلامتمحور و آموزش سبک زندگی سالم میتواند نقش موثری در ارتقای سلامت این قشر ایفا کند.»
لینک مقالات چاپ شده از طرح های تحقیقاتی خاتمه یافته ارائه شده در نشست خبری 30/06/1404
https://doi.org/10.18502/fem.v9i2.19194
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0305528
https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1485934
http://dx.doi.org/10.58209/hehp.11.4.627
https://doi.org/10.34172/doh.2025.36
https://doi.org/10.1186/s12951-023-02082-z
https://doi.org/10.1016/j.prostaglandins.2024.106879