نتایج حاصل از مطالعات طرح های تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در نشست خبری روز دوشنبه 29 اردیبهشت ماه 1404 که با هدف هفته سلامت و جوانی جمعیت در مرکز نوآوری و شتابدهی سلامت دانشگاه برگزار شد، ارائه شد

به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری، این نشست در راستای چرخه انتقال دانش و نتایج تحقیقات و پژوهش ها به مخاطبان و همچنین برنامه ارزشیابی وزارت برای ارزیابی فعالیت ترجمان دانش دانشگاه‌های علوم پزشکی  و به مناسبت هفته سلامت و جوانی جمعیت برگزار شد. در این نشست خبری ۱۰ درصد از طرح های خاتمه یافته سال 1404 دانشگاه علوم پزشکی تبریز انتخاب و نتایج و یافته های آن خبری شد. به گزارش فوق دکتر وحیده زارع مدیر اطلاع رسانی پزشکی و منابع علمی دانشگاه  ضمن خیر مقدم دراین نشست که با حضور نمایندگان مدیریت روابط عمومی دانشگاه، اعضای هیئت علمی، محققان، کارشناسان و جمعی از اصحاب رسانه برگزار شد با ابراز خرسندی از حضور محققان و اصحاب رسانه بیان کرد: برگزاری این نشستها با اصحاب رسانه و انعکاس اخبار و نتایج تحقیقات به مناسبت هفته سلامت و جوانی جمعیت و انتشار اخبار ترجمان دانش برای عامه مردم جای بسی تقدیراست . در این نشست نتایج تعداد زیادی از طرحهای پایان یافته دانشگاه علوم پزشکی تبریز تشریح شد: بررسی مشکلات مادران باردار یا دارای فرزند شاغل در دانشگاه علوم پزشکی تبریز دکتر خبیری عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات مدیریت خدمات بهداشتی درمانی تبریز در ارائه این پژوهش گفت : این مطالعه با هدف بررسی مشکلات مادران باردار و دارای فرزند شاغل در دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شد نتایج مطالعه نشان داد مشکلات مربوط به عدم وجود زمان کافی برای رسیدگی و نگهداری از فرزند از نظر 92 درصد از مادران، فشارهای محیط شغلی از نظر 89 درصد از مادران، طولانی بودن ساعات کاراز نظر 85 درصد از آنها، عدم وجود مرخصی شرایط خاص فرزنداز نظر 85 درصد از آنها و عدم وجود یا اجرای برنامه‌‌های دوستدار خانواده در محیط کار از نظر 84 درصد آنها ازمهمترین مشکلات مادران دارای فرزند و باردار شاغل در دانشگاه می باشد. بنابراین به نظر می رسد محیط اجتماعی و سیاستی مناسب با رویکرد دوستدار و حامی خانواده شرایط شغلی و زندگی و حمایتهای عاطفی خانوادگی می تواند نقش مهمی در طبیعی بودن گذار به مادری زنان شاغل ایفا کند.  مکانیسم های مولکولی درگیر در پاتوژنز سقط مکرر بارداری (RPL) به طور کامل شناخته نشده است. دکتر محمد صادق سلطانی زنگبار از دانشجویان کمیته تحقیقات دانشجویی درخصوص این پژوهش بیان کرد:مطالعه حاضر با هدف ارزیابی مولکول های مرتبط با کاتابولیسم ATP و هیپوکسی علاوه بر miRNA های مرتبط با آنها در بیماران مبتلا به RPL انجام شد. نتایج نشان دهنده افزایش لنفوسیت های Th17 و کاهش لنفوسیتهای Treg در زنان RPL بود. همچنین در این بیماران سطح بیان مولکول های دخیل در کاتابولیسم ATP (CD39 و CD73) به ترتیب کاهش و افزایش یافته بود و مولکول مرتبط با هیپوکسی (HIF-α) افزایش یافته بود. miRNA های مرتبط با این مولکول ها هم در این بیماران نسبت به زنان باردار سالم تغییر بیان معنی داری داشتند. با توجه به نتایج بدست آمده، اختلال در تنظیم مولکول‌هایی  که در کاتابولیسم ATP و هیپوکسی  نقش دارند در زنان RPL مشاهده شد و با انجام مطالعات دقیقتر و جامعتر این یافته ها می توانند به طور بالقوه برای پیش آگهی بهتر RPL استفاده شود. بیماری ام‌اس یک بیماری خودایمنی مزمن است که می‌تواند باعث اختلالات روده‌ای از جمله یبوست عملکردی و بی‌اختیاری مدفوع شود.  دکتر سکینه حاج ابراهیمی رئیس دانشکده پزشکی و استاد گروه ارولوژی زنان در ارائه این پژوهش گفت: بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که تحریک الکتریکی عصب تیبیال (TNS) می‌تواند به بهبود عملکرد روده در بیماران مبتلا به ام‌اس کمک کند. این روش غیرتهاجمی با تحریک ریشه‌های عصبی ساکرال به بهبود کنترل روده و کاهش علائم بی‌اختیاری مدفوع منجر می‌شود. با وجود نتایج امیدوارکننده، تعداد مطالعات موجود در این زمینه محدود بوده و تحقیقات بیشتری برای تعیین کارایی و استانداردسازی این روش موردنیاز است. پیشنهاد می‌شود مطالعات بالینی بیشتری برای ارزیابی اثرات بلندمدت این روش انجام شود. ترکیبات غذایی ممکن است بر پیشرفت بیماری پارکینسون تاثیر بگذارند. دکتر ثریا خیروری عضو هیئت علمی دانشکده تغذیه و علوم غذایی درارئه این پژوهش گفت:در این مطالعه مورد-شاهدی 120 بیمار مبتلا به بیماری پارکینسون و 50 فرد سالم شرکت کردند. میزان دریافت ویتامین ها و مواد معدنی در رژیم غذایی با استفاده از پرسشنامه بسامد غذایی تعیین شد. شدت بیماری پارکینسون با مقیاس یکپارچه رتبه بندی بیماری پارکینسون تعیین شد. نتایج مطالعه نشان داد که مصرف زیاد برخی ویتامین ها با افزایش احتمال خطر  و مصرف بالای برخی با کاهش احتمال بیماری همراه بود. دریافت اسید پانتوتنیک در رژیم غذایی با شدت بیماری و علائم معاینه حرکتی و عوارض همبستگی منفی داشت. شدت و علائم حرکتی در بیماران با فسفر، منیزیم، روی، منگنز و کروم و دریافت پتاسیم همبستگی منفی داشت.  یافته‌ها حاکی از آن است که دریافت کافی ویتامین‌ها و مواد معدنی در رژیم غذایی ممکن است اثر پیشگیرانه‌ای بر ایجاد بیماری پارکینسون و پیشرفت زوال حرکتی داشته باشد. در اکثر اوقات افسردگی پس از زایمان قابل پیشگیری است و شناسایی زود هنگام منجر به درمان به موقع می شود.  دکتر فرشته وحیدی از دانشجویان کمیته تحقیقات دانشجویی در ارائه این پژوهش گفت: با توجه به اینکه افسردگی پس از زایمان در مادران نوجوان عوارض روانی مهمی بر مادر و نوزاد دارد این مطالعه با هدف تعیین شیوع افسردگی پس از زایمان و پیشگویی کننده های آن در مراجعین نوجوان مراکز سلامت شهری و روستایی تبریز انجام  شد مطالعه ی حاضر یک مطالعه مقطعی بود که روی 202 مادر نوجوان مراجعه کننده به مراکز سلامت شهری و حومه ی شهر تبریز، ایران انجام شد. نمونه گیری به صورت تمام شماری در دوره1 تا 3  ماه پس از زایمان در سال 1401 انجام شد. بر اساس نتایج این مطالعه،  شیوع افسردگی و تجربه منفی از زایمان، به ترتیب حدود 23/8 و 11/4 درصد بود. بین تجربه منفی زایمان و افسردگی در مادران نوجوان ارتباط آماری معنی داری وجود نداشت . در مادران با بارداری ناخواسته نسبت به مادران با بارداری خواسته شده، احتمال بروز افسردگی پس از زایمان بیشتر بود. نتایج این مطالعه می تواند در شناسایی مادران پرخطر به خصوص مادران با بارداری ناخواسته، و ارجاع آنها جهت دریافت مشاوره و پیشگیری از افسردگی پس از زایمان مورد استفاده قرار گیرد. توانبخشی در اوتیسم؛ حرکت به‌سوی زندگی مستقل‌تر از دیگر یافته‌های علمی ارائه‌شده در این نشست، پژوهش جعفر معصومی، متخصص گفتاردرمانی بود که به مروری بر روش‌های توانبخشی حرکتی کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم پرداخت. او گفت: بسیاری از کودکان اوتیسمی در کنار مشکلات ارتباطی، با چالش‌های حرکتی نیز روبه‌رو هستند. هدف این تحقیق، شناسایی روش‌های اثربخش برای تقویت مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف این کودکان و کمک به ارتقا توانایی‌هایشان در زندگی روزمره است. نسخه‌نویسی اجتماعی؛ مدلی بومی برای حل مسائل غیرپزشکی سلامت مهستی علیزاده، متخصص پزشکی اجتماعی، دیگر پژوهشگر این نشست بود که از طراحی مدل نسخه‌نویسی اجتماعی متناسب با نظام سلامت ایران سخن گفت. او با تاکید بر اینکه عوامل اجتماعی در بروز بیماری‌ها نقش بسزایی دارند، اظهار داشت: در این مدل تلاش شده با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی کیفی و کمی، نسخه‌نویسی اجتماعی از یک مفهوم وارداتی، به الگویی بومی و منطبق با شرایط فرهنگی ایران تبدیل شود. مشارکت جامعه و تجویز خدمات اجتماعی به جای صرفاً دارویی، می‌تواند تحولی اساسی در سلامت عمومی ایجاد کند. تاثیر اگزوزوم‌های مایع سمینال غنی‌شده با کانتاکسانتین بر بهبود کیفیت اسپرم در فرآیند انجماد عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در این نشست گفت: انجماد اسپرم می‌تواند موجب کاهش کیفیت آن شود. در این پژوهش، تاثیر اگزوزوم‌های مایع سمینال غنی‌شده با کانتاکسانتین بعنوان آنتی‌اکسیدانی طبیعی، بر بهبود کیفیت اسپرم پس از انجماد بررسی شده است. حامد حاجی‌پور با بررسی تاثیر اگزوزوم‌های مایع سمینال غنی‌شده با کانتاکسانتین بر پارامترهای اسپرم در فرآیند انجماد پرداخت و اظهار کرد: در این مطالعه، تاثیر اگزوزوم‌های مایع سمینال غنی‌شده با کانتاکسانتین بر کیفیت اسپرم طی فرآیند انجماد بررسی می‌شود.  برنامه های پیشگیری از کمبود ویتامین D در ایران می تواند نیاز به تمرکز بر اصلاح زیرساختها با رویکرد آموزش، ارتقای آگاهی و ...داشته باشد. کمبود ویتامین D یکی ازچالش های مهم سلامتی در جمعیت عمومی بسیاری از کشورها محسوب میشود. در این مطالعه، سیاستها و برنامه های مرتبط با پیشگیری از کمبود ویتامین D در ایران و سایر کشورهای دنیا تحلیل و بررسی شدند. تحلیل محتوا، فرایند، زمینه و ذینفعان برنامه با استفاده از نتایج حاصل از مصاحبه ذینفعان انجام گرفت. نتایج نشان داد که مهمترین مشکلات در محتوای برنامه، تمرکز بیشتر بر درمان نسبت به پیشگیری، عدم تمرکز کافی بر جزئیات برنامه ها و عدم تدوین اهداف عملیاتی قابل سنجش برای واحدهای مختلف و همچنین عدم شفافیت نقش و وظایف سازمانهای مرتبط بود. در سطح اجرای برنامه ویتامین D نیز ضعف در همکاری بین بخشی، زیرساختهای مربوط به سیستم اطلاعات سلامت، ارتباط واحدهای سیاستگذاری با واحدهای اجرایی، نظام ارزشیابی برنامه ها و همچنین تحریم های سیاسی و اقتصادی، پذیرش پایین برنامه از طرف مخاطبان ازمهمترین مشکلات اجرای موثربرنامه شناسایی شدند. نتیج نشان داد تدوین مداخلات مناسب برای رفع چالشهای موجود، تمرکز بر تقویت همکاریهای بین بخشی و همچنین تدوین مداخلات مناسب با رویکرد آموزش، ارتقای آگاهی و فرهنگ جامعه جهت پیشگیری ازکمبود ویتامینD ضروری است.   پریشانی روانشناختی بالا (54/2%) در میان معلمان مدارس ابتدایی نگرانی‌ها را برانگیخت. دکتر رحمانی در زمینه این پژوهش تشریح کرد: این تحقیق با هدف بررسی شیوع پریشانی روانشناختی و شناسایی عوامل مرتبط در بین معلمان دوره ابتدایی انجام شد. یافته‌های این مطالعه، بینش‌ ارزشمندی را در مورد عوامل مرتبط با پریشانی روانشناختی در میان معلمان ارائه کرد. با توجه به میزان نسبتا بالای پریشانی روانشناختی در میان معلمان دوره ابتدایی که فشار عاطفی بیشتری را در محیط کاری تجربه کرده بودند، نیاز به طراحی مداخلات هدفمند برای بهبود شرایط محیط کاری آنها را برجسته می کند. ارتباط منفی و معنادار بین خودکارآمدی، حضور غیر موثر و درآمد معلمان و پریشانی روانشناختی اهمیت برنامه ریزی مداخلات مناسب را برای افزایش حمایت مسئولان از این قشر زحمتکش جهت کاهش پریشانی روانشناختی نشان می‌دهد.این یافته ها همچنین بر تاثیر عوامل تنش زای محیط کاری بر پریشانی روانشناختی را نیز تاکید می نماید. بیس فسفونات ها نقش امیدوارکننده ای در میزان بقای بیماران و نیز پیشگیری از متاستاز استخوانی زنان یائسه بازمانده از سرطان پستان داشتند. دکتر صالحی پور مهر تشریح کرد: بیس فسفونات ها (BPs) اثر قدرتمندی در کاهش تحلیل استخوان و بهبود بقای بیماران مبتلا به سرطان سینه دارند. هدف مطالعه مروری نظام مند و متاانالیز حاضر بررسی تاثیر BP بر پیشگیری از عود، متاستاز و مرگ بازماندگان سرطان پستان در دوره قبل از یائسگی بود. بیست و یک مطالعه برای این مرور سیستماتیک و متاآنالیز واجد شرایط بودند. شانس خطر کلی برای بقای بدون بیماری (DFS) و بقای کلی (OS) در زنانی که BP دریافت کردند 0.89 (95% فاصله اطمینان (CI)، 0.83-0.97؛ 0.005 = p) و 0.75 (95% CI، 0.63-0.89)p = 0.001)بود. نتایج نشان داد که BPs تاثیر قابل‌توجهی بر پیشگیری از متاستازهای موضعی (HR، 0.64؛ 95% فاصله اطمینان (CI، 0.42-0.97؛ p = 0.04)، استخوانی (95% CI، 0.74-0.95؛ p ≤ 0.001) و متاستازهای دوردست داشتند. (HR، 0.77؛ 95% فاصله اطمینان (CI)، 0.62-0.94؛ p = 0.01). در تجزیه و تحلیل زیرگروهی بر اساس طرح مطالعه، تنها شانس خطر نسبی ناچیز در کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (RCTs) شامل متاستاز موضعی بود. اگرچه BPs تاثیر امیدوارکننده‌ای بر DFS، OS و متاستاز استخوانی زنان یائسه بازمانده از سرطان پستان دارند، RCTهای بیشتری برای ارزیابی تاثیر آنها بر نتایج سایر بازماندگان مورد نیاز است.

لینک مقالات چاپ شده از طرح های تحقیقاتی خاتمه یافته ارائه شده در نشست خبری 1404-02-29

https://doi.org/10.34172/doh.2026.03

https://doi.org/10.3390/brainsci13071119

https://doi.org/10.4048/jbc.2022.25.e39

https://doi.org/10.4048/jbc.2022.25.e39

DOI: 10.1177/17579139231184809

https://doi.org/10.1111/josh.13512

https://doi.org/10.3389/fnut.2023.1249402